کارشناس پژوهش
تماس با من
پروفایل من
آرشیو وبلاگ
      میعادگاه پژوهشگران منطقه هشت ()
آشنایی با مراحل اقدام پژوهی نویسنده: کارشناس پژوهش - ۱٩ اردیبهشت ۱۳٩۱

 

1) مشخص کردن موضوع و عنوان پژوهش

در اقدام پژوهی پژوهشگر به طور اتفاقی با مشکل برخورد می‌کند.مثلاً در حین تدریس درس زبان، معلم دانش آموزان کلاس را متفاوت با کلاس‌های هم سطح دیگر می‌بیند.پس از چند جلسه به این موضوع اطمینان پیدا می‌کند  .علاوه بر این در خصوص تعیین موضوع پژوهش لازم است پژوهشگر مشخص کند آیا موضوع مورد توجه وی با شغلش ارتباط دارد؟ آیا موضوع قابل بررسی و تحقیق است؟ زیرا در برخی مواقع پژوهشگر موضوعی را انتخاب می‌کند که به عمل گوناگون از جمله وسیع بودن موضوع یا مشکل بودن گردآوری اطلاعات و ... امکان پژوهش بعید به نظر می‌رسد.برای نمونه ممکن است معلمی بخواهد راه‌های بهبود وضع اقتصادی معلمان را مورد مطالعه قرار دهد به این امید که تغییر مثبتی در وضعیت رفاهی معلمان بوجود آورد .چنین تحقیقی از عهده یک معلم برنمی‌آید و نیازمند پژوهش گسترده و نیروی انسانی و امکانات مادی کافی می‌باشد

2) توصیف وضعیت موجود و تشخیص مسئله

اقدام پژوهی درباره وضعیتی است که در آن قرار داریم.یعنی اینجا واکنون.بنابراین لازم است پژوهشگر برای مشخص کردن مسئله مورد نظر خود به دنبال بهبود و اصلاح آن است وضعیت فعلی را به روشنی توصیف کند تا تصویر مشخصی از آنچه در حال حاضر در محیط کار وی می‌گذرد در اختیار بگذارد.در این مرحله برای نمونه معلم پژوهنده تلاش می‌کند وضعیت کلاس یا مدرسه خود را که مساله یا وضع نامطلوب یا نامعین در آن احساس شده است توصیف کند.

3) گردآوری اطلاعات (شواهد 1)

برای اینکه بتوانیم تصویر روشنی از واقعیت‌ها و رخدادهایی که در محیط کارمان می‌گذرد عرضه کنیم و ادعای منطقی داشته باشیم، لازم است در درجه نخست شواهد منطقی در اختیار داشته باشیم. در این مرحله نکته مورد توجه این است که داده‌هایی که جمع‌آوری می‌کنید باید به رفتار خود شما و دیگران مربوط باشد چون می‌خواهید در درجه نخست روش و رفتار خودتان را تغییر دهید.به همین علت است که در پرسش تحقیق می‌پرسد: چگونه می‌توانم.....؟ و من یا ما مرکز اصلی تغییر است.چنانچه خواهان تغییر در دیگران باشیم این تغییر با کمک ما انجام می شود.

منابع مورد استفاده عبارت است از:
- همکاران خود، مدیر و دیگر کارکنان مدرسه
- والدین دانش آموزان
- اساتید و متخصصان
- کتب ، مجلات، روزنامه‌ها، دایره المعارف‌ها
- کتاب‌های تخصصی بویژه در رشته علوم تربیتی و روش تدریس و مدیریت
- پژوهش‌های علوم تربیتی در رشته‌های گوناگون
- بازدید از کلاس‌ها و مدارس دیگر
- چکیده پایان نامه‌ها و تحقیقات
- یادداشت‌های روزانه و خاطرات
در اغلب موارد گردآوری اطلاعات از طریق چهار روش بدست می‌آید .
این چهار روش عبارتند از: مصاحبه، مشاهده، پرسشنامه و اسناد و ارقام

4) تجزیه و تحلیل و تفسیر داده‌ها

در این مرحله لازم است داده‌ها را تجزیه و تفسیر نمود تا زمینه و امکان راه‌حل‌ها و اقدامات مناسب فراهم شود.هدف پژوهشگر نیز در این مرحله پیدا کردن تغییر وضعیت موجود است

5) انتخاب راه جدید موقتی

مرحله انتخاب راه حل به تفکر و تعمق بیشتری نیاز دارد.پژوهشگر در انتخاب راه باید از نظرات سازنده افراد باتجریه و اندیشمند بهره بجوید و با استفاده از اطلاعاتی که در اختیار دارد در وهله اول لازم است چند راه را در نظر بگیرد و آن‌ها را ارزیابی کند و نیز معایب ، محاسن و اثربخشی این راه حل‌ها را به استناد شاخص‌ها و معیارهایی که در اختیار دارد با هم مقایسه کند و اگر تشخیص داد یکی از آن‌ راه‌ها برای بهبود بخشی وضع موجود از همه موثرتر است باید آن را به طور مستقیم و دقیق تشریح کند و علت حذف راه حل‌های دیگر را نیز بیان کند.

6) اجرای طرح جدید و نظارت بر آن

در این مرحله سعی بر این است که مطابق با ویژگی‌های تدوین شده و پیش‌بینی‌های عملی کار انجام گیرد .در اجرا نیز مشاهده ، اندیشه و عمل سه رکن اساسی می‌باشد .در ضمن محقق باید از همان آغاز بر چگونگی پیشرفت کار بطور روزانه نظارت داشته باشد تا در صورت لزوم تغییرات لازم را در عمل بوجود آورد

7)گردآوری اطلاعات (شواهد 2)

پس از اجرای طرح پیش‌بینی شده لازم است اسناد و مدارکی جمع آوری شود تا از طریق آنان ادعای محقق ثابت شود.البته همیشه لازم نیست که این اسناد به رقم و عدد باشد.اظهارات همکاران، مدیر،‌والدین و دانش‌آموزان دیگر و یا یک نوشته و نقاشی یا مشاهده دو فیلم یا نوار تصویری قبل و بعد از یک عمل، دیگران را قانع می‌کند که اصلاح و تغییر مطلوب صورت گرفته است

8) ارزشیابی تاثیر اقدام جدید و تعیین اعتبار

در این مرحله داده‌های جمع‌آوری شده مانند مرحله سوم مورد تفسیر و تحلیل قرار می‌گیرد.محقق از خود می‌پرسد این داده‌ها نشانگر چه رخدادها و تغییراتی هستند؟ آیا پیشرفتی را نشان می‌دهند؟ به چه دلیل ؟ با این پرسش‌ها سعی بر این است تا نتیجه اقدام جدید را به کمک شواهد منطقی ارزیابی نمود چنانجه مثبت باشد این اقدام به عنوان یک تغییر یا راه جدید پذیرفه می‌شود .در غیر اینصورت باید راه‌های دیگر را امتحان نمود.

9) تجدیدنظر و دادن گزارش نهایی

گزارش یافته‌ها آخرین مرحله اقدام پژوهی است.در گزارش نهایی تمامی مراحل کار از مرحله آغازین تا انتهای کار توضیح داده می‌شود.اینکه در جریان پژوهش چه رخدادهایی به وقوع پیوست دیگران چه نقشی داشتند و چگونه از این نظرات استفاده شده است و ....

منبع: راهنمای معلمان پژوهنده/ اقبال قاسمی پویا

  نظرات ()
مطالب اخیر دومین جلسه اقدام پژوهی انواع پژوهش مطا لب پژوهشی مطا لب پژوهشی مطا لب پژوهشی پژوهش مطا لب پژوهشی مسائل روانشناسی z چکیده های اقدام پژوهی فراخوان اولین همایش تعلیم وتربیت و دانشگاه فرهنگیان - مرداد 93
دوستان من پژوهشگاه مطالعات آموزش وپرورش دبیرخانه شورای تحقیقات شهر تهران پژوهشگاه علوم وفناوری اطلاعات ایران شبکه رشد سازمان اسناد وکتابخانه ملی ایران موسسه فرهنگی واطلاع رسانی تبیان وزارت آموزش وپرورش اداره کل آموزش وپرورش تهران اداره آموزش وپرورش منطقه 8 تهران اطلاع رسانی همایش ها و سمینارها تقویم کنفرانسها پژوهشسرای دانش آموزی صدرا خانه کتاب سازمان پژوهشهای علمی وصنعتی ایران پایگاه اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی باشگاه دانش پژوهان جوان سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی وبلاگ تحقیق و پژوهش در آموزش وپرورش بانک اطلاعات نشریات کشور ايران كنفرانس دانشگاه فرهنگیان پرتال زیگور طراح قالب